Kalp atarken ölçülen kan basıncına sistolik tansiyon, kalbin yumuşadığında ölçülen kan
basıncına diyastolik tansiyon denir. Normal şartlar altında sistolik tansiyon 120mmhg ya da
12, diyastolik tansiyon 80mmhg ya da 8 altında olması gerekir. Bu değerlerin üzerindeki
tansiyon hipertansiyon olarak kabul edilir. Yeterli düzenli fiziksel aktivite yapmamak gibi
sağlıksız yaşam tarzı seçimleri nedeniyle ortaya çıkabilir. Diyabet ve obezite gibi belirli sağlık
durumları da yüksek tansiyon gelişme riskini artırabilir. Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon;
kalp krizi, felç ve diğer ciddi sağlık sorunları riskini artırır.
Evde yapılan düzenli ölçümler önemli
Evde kan basıncı ölçümünde, kol için uygun manşonlu ve onaylı otomatik tansiyon ölçüm
aleti kullanılır. Ev ölçümleri en az beş gün yapılmalıdır. Kan basıncı, sabah ve akşam
saatlerinde ve her seferinde en az ikişer kez ölçülmelidir. Evde kan basıncı ölçümü en az beş
dakika dinlendikten sonra yapılmalı ve ölçümden önceki 30 dakika içinde sigara veya kahve
içilmemeli, egzersiz yapılmamalıdır. Bir dakika arayla iki ölçüm alınarak bu iki ölçümün
ortalaması kaydedilmelidir. Kan basıncı ölçümünde kullanılacak otomatik tansiyon ölçüm
cihazının koldan ölçüm yapan cihaz olması önemlidir. Bilekten ölçüm yapan cihazlar evde
kan basıncı takibinde önerilmemektedir.
Herhangi bir neden olmadan ortaya çıkabilir
Erişkinlerde görülen hipertansiyon şikayetlerinin %90-95 gibi büyük bir oranında
tanımlanabilir bir neden yoktur. Tanımlanabilir bir nedeni olmayan bu hipertansiyon türüne
birincil (primer) hipertansiyon denir. Daha nadir görülen ve altta yatan bir nedene bağlı ortaya
çıkan hipertansiyona ise ikincil hipertansiyon denir.
Bu tabloya yol açan tıbbi durumlar arasında; böbrek hastalıkları, böbreküstü bezi tümörleri,
böbreğe giden kan damarlarında doğuştan gelen kusurlar, tiroid hastalıkları ve obstrüktif
uyku apnesi yer alır. Bazı hallerde de doğum kontrol hapları, soğuk algınlığı ilaçları, ağrı
kesiciler, kortizon içeren ilaçlar, meyan kökü şurubu, kokain ve amfetamin gibi yasa dışı
uyuşturucu ilaçlar yüksek tansiyona neden olabilir.
Yaşam tarzında değişiklikler yapmak fayda sağlayabilir
Toplum sağlığı açısından erişkin bireyin kan basıncı hangi evrede olursa olsun uygun yaşam
tarzı değişiklikleri önerilmelidir. Eğer bireyin kan basıncı artmış ise (sistolik 120–139 mmHg,
diyastolik 80–89 mmHg) bu öneriler ısrarla vurgulanmalıdır. Hastanın yüksek tansiyonu var
ise yaşam tarzı değişikliği önerileri mutlaka uygulanmalıdır.
Aşağıdaki önerileri uygulayın;
1. İdeal vücut ağırlığını koruyun: Hasta fazla kilolu ise uygun kiloya inmesi önerilmeli
veya en azından kilo vermesi (ağırlığının en az %5–10’u kadar kilo kaybı) teşvik
edilmelidir.
2. Tuz kısıtlaması yapın: Günlük sodyum alımı 2–2.4 g (5–6 g tuz) ile
sınırlandırılmalıdır. Türkiye’de genel popülasyonda yapılan SALTURK çalışmaları

günlük tuz tüketiminin oldukça yüksek olduğunu (yaklaşık 15 g/gün) ve bunun
hipertansiyon ile ilişkisini göstermiştir.
3. Sağlıklı beslenin: Hipertansiyon hastalarının beslenmesinde ağırlıklı olarak sebze ve
meyve, az yağlı besinler, tam tahıl, sebze kaynaklı protein ve haftada en az iki kez
balık yer almalıdır. Çabuk tüketilen, işlenmiş ve aşırı yağ, rafine şeker ve tuz içeren
yiyeceklerin tüketiminden kaçınılmalıdır.
4. Sigarayı bırakın: Hipertansiyonu olan hastaların sigara kullanmaması, kullanıyor ise
mutlaka bırakması tavsiye ve teşvik edilmelidir. Sigara bırakma kalp damar
hastalıklarını azaltmada en etkili önlemlerden biridir.
5. Alkol kısıtlaması yapın ya da kullanmayın: Hipertansiyonu olan hastaların alkol
kullanması önerilmez. Eğer kullanıyorlarsa erkekler için en fazla 20–30 g/gün ( günde
2 kadeh), kadınlar için en fazla 10–20 g/gün (günde 1 kadeh) ile sınırlanmalı ve daha
fazla miktarda alkol tüketmemeleri öğütlenmelidir.
6. Hareketli yaşayın: Hastalara yaşına ve fiziksel durumuna uygun şekilde düzenli
fiziksel aktivite/egzersiz yapması salık verilmelidir. Genel olarak haftada en az beş
kez 30 dakikadan az olmayan aktivite önerilmektedir. Buna ek olarak gün boyunca da
hareketli bir yaşam öğütlenmelidir.
7. Stres yönetimine önem verin: Davranışların düzenlenmesi ve gevşeme teknikleri
hakkında önerilerde bulunulmalıdır.
Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kan basıncı yüksek seyreden hastalara ilaç tedavisi
başlanmalıdır.